Struktury danych

Struktury danych to centralny słownik konfiguracyjny, w którym definiuje się plany danych wykorzystywane przez firmę w danym roku — plany kont, paragrafy budżetowe, wydatki strukturalne oraz budżet zadaniowy. Każda pozycja słownika określa format (maskę) danej struktury, jej powiązania z innymi planami, obsługiwane dzienniki, parametry VAT oraz numeratory dokumentów i dekretów. To tutaj zakłada się nowy rok obrachunkowy oraz synchronizuje plan kont między latami.

Widok główny — Struktury danych

Struktury danych — widok główny — Okno Struktury danych — lista planów danych dla wybranej firmy wraz z panelem szczegółów

W nagłówku okna widoczna jest firma, dla której wyświetlane są struktury (Firma: Urząd Miasta).

Pasek narzędzi

Akcja	Opis
Nawigacja (pierwsza / poprzednia / następna / ostatnia pozycja)	Przemieszcza zaznaczenie po liście planów.
Dodaj	Tworzy nowy plan danych (kont, paragrafów, wydatków strukturalnych lub budżetu zadaniowego).
Usuń	Usuwa zaznaczony plan ze słownika.
Edytuj	Pozwala na edycję danych.
✓ Akceptuj	Potwierdza operację edycji/dodania.
✗ Anuluj	Anuluje bieżącą operację edycji.

Uwaga

Usunięcie planu danych powiązanego z istniejącymi dokumentami, dekretami lub innym planem (np. planu paragrafów powiązanego z planem kont) może być zablokowane przez system lub skutkować utratą spójności danych historycznych — zalecana ostrożność przy korzystaniu z przycisku Usuń.

Panel szczegółów planu

Po zaznaczeniu pozycji na liście, w dolnej części okna prezentowane są jej dane — pogrupowane w zakładki, których liczba zależy od typu wybranego planu (plan kont ma więcej zakładek niż np. paragrafy budżetowe).

Sekcja wspólna (nad zakładkami)

Pole	Opis
Nazwa	Nazwa planu danych.
Rok	Rok obrachunkowy planu.
Aktywny plan	Checkbox oznaczający, czy plan jest aktywny i dostępny do wyboru w kontekście pracy.
Typ	Rodzaj struktury — lista rozwijana: `Nieznany`, `Plan kont`, `Paragrafy budżetowe`, `Wydatki strukturalne`, `Budżet zadaniowy`.
Status	Status planu (np. `otwarty`) — informuje, czy plan jest dostępny do księgowania.
Nr sys	Wewnętrzny numer systemowy planu (pole nieedytowalne).
Otwórz rok	Przycisk otwierający nowy rok obrachunkowy dla danego typu planu (patrz sekcja Synchronizowanie planu kont poniżej).
Blokada planu kont	Checkbox blokujący możliwość edycji/księgowania na danym planie.
Powiązanie z planem paragrafów budżetowych	Wskazuje powiązany plan paragrafów (dostępne dla planu typu Plan kont); przycisk usuwa powiązanie.
Analityka kont wg paragrafów budżetowych	Włącza rozbudowę analityki kont na podstawie struktury paragrafów.
Powiązanie z zadaniami budżetowymi	Wskazuje powiązany plan budżetu zadaniowego; przycisk usuwa powiązanie.
Powiązanie z wydatkami strukturalnymi	Wskazuje powiązany plan wydatków strukturalnych; przycisk usuwa powiązanie.
Analityka kont wg wydatków strukturalnych	Włącza rozbudowę analityki kont na podstawie wydatków strukturalnych.
separator członów konta	Znak oddzielający segmenty konta/klasyfikacji w systemie (pole edycyjne, domyślnie `-`).
drukowany separator członów konta	Znak separatora używany na wydrukach (może różnić się od separatora systemowego).
Blokada użycia separatora planu w członie konta	Checkbox blokujący możliwość użycia znaku separatora wewnątrz wartości członu konta.
Format konta	Przycisk otwierający okno Ogólny format do zdefiniowania segmentów struktury (patrz sekcja poniżej); pod przyciskiem wyświetlana jest bieżąca maska (np. `###` lub `SSS-SSSSS-SSSS-S-S-S-S`).
Opis	Pole tekstowe z opisem/notatką dotyczącą planu.

Zależność pól od typu planu

Część pól (np. Powiązanie z planem paragrafów budżetowych, Analityka kont wg wydatków strukturalnych) jest wyszarzona lub niedostępna w zależności od wybranego Typu planu — np. przy planie typu Paragrafy budżetowe pole powiązania z planem paragrafów jest nieaktywne, ponieważ to sam plan jest strukturą paragrafów.

Zakładki panelu szczegółów

Dane planuDziennikiParametryNumeratory

Zawiera opisaną wyżej sekcję wspólną — nazwę, rok, typ, status, powiązania, separatory oraz format konta. Dostępna dla wszystkich typów planów.

Zakładka Dzienniki planu — Zakładka Dzienniki — lista dzienników przypisanych do planu

Kolumna	Opis
Symbol	Symbol dziennika (np. `01`, `02`, `07`).
Nazwa	Nazwa dziennika (np. `Dochody`, `Wydatki`, `Dziennik inwestycji`).
Zbiorczy	Znacznik `TAK`/`NIE` określający, czy dziennik ma charakter zbiorczy.
Domyślny	Znacznik `TAK`/`NIE` określający, czy dziennik jest domyślnie proponowany przy wyborze kontekstu pracy.

Przycisk Dzienniki w prawym dolnym rogu otwiera pełny Słownik dzienników do zarządzania listą (dodawanie, edycja, usuwanie dzienników).

Zastosowanie

Lista dzienników na tej zakładce jest tożsama z tą wybieraną w oknie Kontekst przy logowaniu — dziennik 03 - Czynsze widoczny wcześniej w przykładzie logowania pochodzi właśnie z tego planu kont.

Zakładka Parametry planu kont — Zakładka Parametry — ustawienia VAT, BO i dekretacji dla planu kont

Pole	Opis
Obsługa VAT	Włącza obsługę rozliczeń VAT na planie kont.
Konta VAT	Przycisk otwierający okno Konta VAT (patrz sekcja poniżej) do konfiguracji kont wg stawek VAT.
Data wykonania kontroli sum analityk	Data ostatniej kontroli zgodności sum kont analitycznych z syntetycznymi (pole informacyjne).
Obsługa paragrafów przychodów i rozchodów	Włącza dodatkowy wymiar paragrafów przy księgowaniu przychodów/rozchodów.
Obsługa dziennika BO	Włącza osobny dziennik dla bilansu otwarcia.
Stany BO z dokumentów BO	Określa, czy stany bilansu otwarcia są pobierane z dedykowanych dokumentów BO.
Nadpłata, zaległość, ZLN BO z dokumentów BO	Włącza pobieranie danych o nadpłatach, zaległościach i zobowiązaniach (ZLN) z dokumentów BO.
Uwzględniaj w syntetykach paragrafy niewygasające	Włącza uwzględnianie paragrafów niewygasających przy agregacji na kontach syntetycznych (dostępność zależy od innych ustawień planu).
Obsługa celów w dekretacji	Włącza dodatkowy wymiar „celów” przy dekretacji dokumentów.
Klasyfikacja z pochodzeniem (organ)	Włącza obsługę klasyfikacji z rozróżnieniem pochodzenia środków na poziomie organu (dostępność zależy od konfiguracji budżetu organu na firmie).
Parametry planu kont	Przycisk otwierający rozszerzone okno dodatkowych parametrów planu kont.

Zakładka Numeratory planu — Zakładka Numeratory — przypisanie formatów numeracji dokumentów i dekretów

Pole	Opis
Numerator dokumentów w dziennikach	Format numeracji dokumentów w obrębie dziennika (np. `DZ_DOK_MSC`).
Numerator dok BO w dziennikach	Format numeracji dokumentów bilansu otwarcia w dzienniku.
Numerator dokumentów wg symboli	Format numeracji dokumentów wg symbolu (np. `SYMB_DOK_MSC`).
Numerator dok BO wg symboli	Format numeracji dokumentów BO wg symbolu.
Numerator dokumentów w księdze	Format numeracji dokumentów w księdze głównej (np. `KS_DOK`).
Numerator dok BO w księdze	Format numeracji dokumentów BO w księdze głównej.
Numerator dekretów w dziennikach	Format numeracji dekretów w dzienniku (np. `DZ_DEKR_DOK`).
Numerator dekretów w dzienniku BO	Format numeracji dekretów BO w dzienniku.
Numerator dekretów wg symboli	Format numeracji dekretów wg symbolu.
Numerator dekr BO wg symboli	Format numeracji dekretów BO wg symbolu.
Numeruj dekrety wg symboli	Checkbox przełączający numerację dekretów na tryb wg symboli zamiast dziennika/księgi.
Numerator dekretów w księdze	Format numeracji dekretów w księdze głównej (np. `KS_DEKR`).
Numerator dekr BO w księdze	Format numeracji dekretów BO w księdze głównej.
Unikalne numery dekretu	Checkbox wymuszający unikalność numerów dekretów w obrębie planu.

Każde pole numeratora ma przycisk skrótu otwierający okno Wybierz numerator (patrz sekcja Definicja formatu numeru poniżej).

Okno „Ogólny format” — definicja segmentów struktury

Otwierane przyciskiem Format konta z zakładki Dane planu. Pozwala zdefiniować szczegółową budowę maski danego planu — liczbę, długość i typ poszczególnych segmentów.

Pola formularza

Pole	Opis
Plan	Nazwa planu, którego dotyczy definiowany format (pole informacyjne).
Liczba segmentów	Liczba segmentów wchodzących w skład maski (np. `7`).
Maska	Wygenerowany zapis maski struktury (np. `SSS-SSSSS-SSSS-S-S-S-S`), gdzie każda litera reprezentuje znak segmentu.
Zezwalaj na rozbudowę analityk	Checkbox umożliwiający rozszerzanie analityki kont/paragrafów o dodatkowe segmenty ponad podstawową maskę.

Definicja pojedynczego segmentu

Segmenty wybiera się przyciskami radiowymi 1–7 (liczba odpowiada wartości pola Liczba segmentów). Dla zaznaczonego segmentu dostępne są:

Pole	Opis
Nazwa	Nazwa segmentu (np. `Dział`).
Długość	Liczba znaków przypisana segmentowi (np. `3`).
Typ	Rodzaj segmentu: `Słownik` (wartości pobierane ze słownika), lub inny typ (np. liczbowy/dowolny — zależnie od struktury).
Słownik	Nazwa słownika powiązanego z segmentem, jeśli Typ = `Słownik` (np. `Dział budżetowy`); przycisk usuwa powiązanie.
Liczby rzymskie	Checkbox włączający zapis segmentu w formacie liczb rzymskich.
Dopełnienie znakiem	Znak używany do dopełnienia segmentu do zadanej długości (np. zera wiodące).
Wyrównanie	Sposób wyrównania wartości segmentu: `brak`, `do lewej`, `do prawej`.

Słowniki segmentów planu

Sekcja Słowniki segmentów planu zawiera listę pól (1 segment – 9 segment), pozwalającą przypisać osobny słownik do każdego z segmentów maski, niezależnie od segmentu aktualnie edytowanego powyżej. Przy każdym polu dostępne są:

ikona — otwarcie/wybór słownika,
przycisk — usunięcie przypisania słownika do danego segmentu.

Okno zamyka się przyciskiem Wyjście.

Otwieranie roku — Synchronizowanie planu kont

Przycisk Otwórz rok w zakładce Dane planu

Co robi: Uruchamia proces zakładania nowego roku obrachunkowego dla wybranego typu planu (najczęściej planu kont), otwierając okno Synchronizowanie planu kont.

Kiedy używać:

Na przełomie roku obrachunkowego, gdy trzeba założyć nowy plan kont/paragrafów na kolejny rok na bazie planu z roku poprzedniego.
Gdy trzeba przenieść (zsynchronizować) słowniki i formaty z istniejącego planu źródłowego do nowo zakładanego planu.

Okno Synchronizowanie planu kont — wybór planu źródłowego i zakresu synchronizowanych elementów

Pola formularza

Pole	Opis
Firma	Firma, dla której otwierany jest nowy rok (pole informacyjne).
Rok	Docelowy rok obrachunkowy nowego planu.
Plan kont	Nazwa nowo zakładanego planu (np. `Plan kont 2026`).
Źródłowy plan kont	Plan, z którego mają zostać przeniesione dane (np. `Plan kont 2025`).
Kopiuj z planu wzorcowego	Checkbox pozwalający skorzystać z odrębnego planu wzorcowego zamiast planu z poprzedniego roku (dostępność zależy od konfiguracji systemu).

Lista elementów do synchronizacji

Poniżej pól nagłówkowych znajduje się lista checkboxów określających, które elementy mają zostać przeniesione/zsynchronizowane ze źródłowego planu, m.in.:

Powiązanie planów kont
Przeniesienie formatów planów
Słownik grup wydatków budżetowych
Słownik podgrup wydatków budżetowych
Słownik działów budżetowych
Słownik rozdziałów budżetowych
Słownik paragrafów rozdziałów budżetowych
Słownik analityki paragrafów
Słownik placówek budżetowych
Słownik obszarów paragrafów
Słownik zadań w planie budżetu
Słownik typów zadań w planie budżetu
Słownik miejsc księgowania paragrafów

Checkbox nad listą (pole zbiorcze bez etykiety) zaznacza/odznacza wszystkie pozycje jednocześnie.

Przyciski

Przycisk	Opis
Synchronizuj	Uruchamia proces synchronizacji zaznaczonych elementów z planu źródłowego do nowego planu.
Wyjście	Zamyka okno bez dalszych działań.

Uwaga

Proces synchronizacji powinien być wykonywany świadomie i najlepiej jednorazowo przy zakładaniu nowego roku — powtórne uruchomienie synchronizacji z zaznaczonymi tymi samymi elementami może nadpisać już wprowadzone w nowym planie zmiany.

Kiedy warto skorzystać z Kopiuj z planu wzorcowego

Jeśli jednostka posiada ujednolicony plan wzorcowy stosowany dla wielu firm/lat, warto zaznaczyć tę opcję zamiast wskazywać jako źródło plan z poprzedniego roku — zapewnia to spójność struktury między jednostkami.

Konta VAT

Co robi: Otwiera okno Konta VAT, w którym konfiguruje się powiązanie poszczególnych stawek VAT z odpowiednimi kontami księgowymi — osobno dla zobowiązań i należności.

Lista stawek VAT

Kolumna	Opis
Kod	Symbol stawki (np. `23%`, `8%`, `0%`, `ZW`, `NP`, `5%`).
Stawka VAT	Opisowa nazwa stawki (np. `Stawka 23%`, `Zwolniony`, `Nie podlega`).
[Z] konto netto / [Z] konto VAT / [Z] konto VAT nn	Konta przypisane do stawki po stronie zobowiązań — konto netto, konto VAT oraz konto VAT nieodliczanego.
[N] konto netto / [N] konto VAT / [N] konto VAT nn	Analogiczne konta po stronie należności.

Panel szczegółów zaznaczonej stawki

Sekcja podzielona na dwie kolumny — Zobowiązania i Należności — z identycznym zestawem pól:

Pole	Opis
Konto netto	Konto księgowe wartości netto dla danej stawki.
Miejsce księgowania (przy koncie netto)	Miejsce księgowania powiązane z kontem netto (np. `Koszt`).
Konto VAT	Konto księgowe kwoty VAT dla danej stawki.
Miejsce księgowania (przy koncie VAT)	Miejsce księgowania powiązane z kontem VAT.
Konto VAT nieodliczany	Konto księgowe VAT nieodliczanego (np. przy odliczeniu częściowym lub jego braku).
Paragraf	Paragraf budżetowy powiązany z księgowaniem VAT dla danej stawki.
Miejsce księgowania (dolne)	Dodatkowe miejsce księgowania dla paragrafu.

Każde pole konta/paragrafu posiada dwie ikony: (wybór ze słownika) oraz ❌ (usunięcie przypisania).

Sekcja „Odwrotne obciążenie"

Pole	Opis
Domyślne konto VAT (Zobowiązania)	Domyślne konto VAT stosowane przy mechanizmie odwrotnego obciążenia po stronie zobowiązań.
Domyślne konto VAT (Należności)	Domyślne konto VAT stosowane przy mechanizmie odwrotnego obciążenia po stronie należności.

Okno zamyka się przyciskiem Wyjście.

Zastosowanie

Prawidłowa konfiguracja Kont VAT jest niezbędna do automatycznego dekretowania faktur zakupu/sprzedaży zgodnie ze stawką VAT — system korzysta z tych powiązań podczas rejestrowania dokumentów w rejestrach handlowych oraz przy odliczeniach VAT.

Definicja formatu numeru — okno „Wybierz numerator"

Otwierane przyciskiem skrótu przy dowolnym polu numeratora w zakładce Numeratory. Zawiera pełny słownik zdefiniowanych formatów numeracji, z możliwością podglądu i edycji struktury każdego z nich.

Lista numeratorów

Kolumna	Opis
Symbol	Unikalny symbol formatu numeru (np. `DOK_DEKL_JEDN_MSC_ROK`).
Opis formatu	Pełny opis słowny formatu (np. „NUMERACJA KOREKT ODLICZEŃ VAT JEDNOSTKA-TYPDOK-MSC-ROK-NUMER").
Liczba członów	Liczba elementów składowych (członów) wchodzących w skład numeru.

Panel szczegółów wybranego numeratora

Pole	Opis
Symbol	Symbol formatu (edytowalny).
Opis	Pełny opis formatu.
Podgląd	Wizualny podgląd budowy numeru z nazwami członów w nawiasach ostrych (np. `<Jednostka>/<Kod dokumentu>/<Numer>/<Miesiąc>/<Rok>`).
Nazwa wyświetlana	Nazwa pola numeru widoczna dla użytkownika (np. `Numer`).
Test	Pole umożliwiające przetestowanie wygenerowanego numeru wg zdefiniowanego formatu.
Liczba członów	Liczba składowych elementów numeru (np. `5`).
Typ	Typ powiązania numeratora (np. `Niezwiązany`).
Powiązana tablica	Nazwa tabeli systemowej, z którą powiązany jest numerator (np. `FK_DOKUMENT_DEKLVAT`).

Definicja pojedynczego członu

Człony wybiera się przyciskami radiowymi (1–5 i więcej, zależnie od Liczby członów). Dla zaznaczonego członu dostępne są:

Pole	Opis
Nazwa członu	Nazwa opisowa członu (np. `Jednostka`).
Podpowiedź	Tekst podpowiedzi wyświetlany przy wprowadzaniu wartości członu.
Separator	Znak oddzielający dany człon od kolejnego w numerze (np. `/`); wartość `=` oznacza spację.
Pole bazy / Wartość dodatkowa	Nazwa pola w bazie danych, z którego pobierana jest wartość członu (np. `DEKLVAT_JEDN`).
Uwzględniaj w autonumeracji	Checkbox określający, czy człon bierze udział w automatycznym generowaniu kolejnego numeru.
Słownik	Słownik powiązany z członem, jeśli wartość jest pobierana ze słownika (np. `Jednostka organizacyjna`).

Dolna część panelu zawiera dodatkowe zakładki Dowolny / Wartość słownikowa, pozwalające doprecyzować źródło wartości członu.

Przyciski

Przycisk	Opis
Wybierz	Zatwierdza wybrany numerator i wstawia jego symbol do pola w zakładce Numeratory.
Wyjście	Zamyka okno bez wyboru.

Kiedy zaglądać do słownika numeratorów

Warto skorzystać z tego okna przy konfigurowaniu nowego typu dokumentu lub deklaracji, gdy potrzebny jest niestandardowy format numeracji — zamiast tworzyć numerator od podstaw, często wystarczy odszukać already istniejący wzorzec (słownik zawiera dziesiątki gotowych formatów, np. 1 z 71 widocznych na liście).